Chiropractie vroeger en nu

Geplaatst door Beheerder 20 oktober 2014

Sinds het ontstaan van chiropractie, ruim 125 jaar geleden, is er veel veranderd. Ontwikkelingen in de wetenschap, op academisch gebied en decennia van klinische ervaringen hebben enerzijds tot veel nieuwe inzichten geleid. Anderzijds kunnen er ook vraagtekens bij sommige van de oorspronkelijke chiropractische theorieën worden geplaatst. In dit artikel werpen we een kritische blik op het verleden, we leggen de link naar het heden en we gooien een balletje op voor de toekomst.

In den beginne…

Chiropractie is aan het eind van de 19e eeuw in Amerika ontstaan. De grondlegger van chiropractie, D.D. Palmer, ontdekte dat het manipuleren van de wervelkolom gunstige effecten kon hebben bij verschillende klachten. Hij noemde zijn nieuwe methode chiropractie, een samenvoeging van de Griekse woorden ‘cheir’ en ‘praxis’, hetgeen vrij vertaald ‘behandelen met de hand’ betekent. In de daaropvolgende jaren formuleerde Palmer de chiropractische theorieën, op basis waarvan hij de effecten van de chiropractische behandeling probeerde te verklaren. Hoewel Palmers ideeën destijds aannemelijk waren, zijn de inzichten in de loop der jaren natuurlijk veranderd. Chiropractie als beroep heeft sindsdien een enorme ontwikkeling doorgemaakt, met name op academisch gebied en met betrekking tot de wetenschappelijke onderbouwing van onze methodes. Dit heeft ertoe geleid dat chiropractie in veel landen inmiddels volledig wordt erkend en dat de chiropractor in die landen een volwaardige partner is in de reguliere zorg. De Nederlandse Chiropractoren Associatie is momenteel bezig met een koerswijziging om chiropractie in de komende jaren beter op de kaart te zetten en uit de alternatieve hoek te lichten. Wij zijn namelijk van mening dat het tijd wordt dat ons vak ook in Nederland de waardering krijgt die het verdient. (Invoegen foto DD Palmer)

Palmer’s subluxatie theorie

In zijn oorspronkelijke theorieën ging D.D. Palmer ervan uit dat de wervels in de rug en nek konden verschuiven en dat daardoor zenuwen beklemd konden raken. De beklemde zenuwen waren volgens hem niet alleen een bron van pijn, maar ook een mogelijke oorzaak van allerlei ziekteprocessen. Immers, ‘…het zenuwstelsel is verantwoordelijk voor vrijwel alles wat er zich in ons lichaam afspeelt, dus een blokkade van de zenuwtoevoer heeft een nadelig effect op orgaanfunctie en de gezondheid’, zo redeneerde hij. Hij noemde dit fenomeen de “subluxatie”. Voor zijn tijd waren Palmers inzichten wellicht aannemelijk, maar in het licht van de huidige wetenschappelijke inzichten is een herziening van de oorspronkelijke theorieën toch op zijn plaats. Want normaal gesproken verschuiven wervels niet, zenuwen raken niet zomaar beklemd (al is dit in sommige specifieke situaties wel degelijk mogelijk). Bovendien leidt het beklemmen van zenuwen niet tot ziekteprocessen… Voor de rest klopten zijn ideeën als een bus! Toegegeven, het is gemakkelijk om verouderde inzichten belachelijk te maken. Maar we mogen vooral niet vergeten dat chiropractie zonder Palmer nu niet zou bestaan. Dit staat los van het feit dat zijn ideeën niet geheel correct waren. Bovendien is het heel begrijpelijk dat de uitleg van Palmer niet volledig was, omdat de gezondheidswetenschappen, inclusief de reguliere geneeskunde, in die tijd nog in de kinderschoenen stonden. Maar als wervels niet verschuiven en zenuwen daardoor niet beklemd raken, wat gebeurt er dan wel? En als er geen ‘wervel recht te zetten’ of ‘terug te duwen’ valt, wat is dan wel het effect van een chiropractische behandeling? Welke klachten kunnen chiropractoren volgens de moderne wetenschappelijke inzichten wel behandelen en voor welke klachten is het bewijs minder sterk? Dat zijn precies de vragen waarover we binnen onze beroepsvereniging de afgelopen maanden uitvoerig hebben gediscussieerd.

Hoe zit het dan wel?

Veruit de meeste mensen bezoeken een chiropractor vanwege rug-, nek- en hoofdpijnklachten en andere klachten aan spieren en gewrichten. Logisch, want daar zijn we als chiropractoren nu eenmaal goed in. Dit blijkt zowel uit de dagelijkse praktijk, alsook uit de vele onderzoeken die op dit gebied zijn gedaan. Rugklachten zijn tevens een mooi voorbeeld om uit te leggen wat er nu wel en niet gebeurt op het moment dat er problemen ontstaan. Vaak wordt gedacht dat er een wervel ‘verschuift’, of ‘scheef’ komt te staan op het moment dat het in de rug schiet. In werkelijkheid is dit niet het geval. Wervels zitten door middel van de tussenwervelschijf, bindweefsel, gewrichtkapsels en spieren muurvast aan elkaar verankerd, en kunnen niet zomaar even van hun plaats komen. Dit gebeurt eigenlijk alleen maar als er sprake is van ernstig trauma, bijvoorbeeld bij een verkeersongeval. In dergelijke gevallen is er vaak zeer veel schade aan de rug, inclusief het risico op verlammingen. Uiteraard zijn deze patiënten geen kandidaten voor een chiropractische behandeling. Wanneer iemand plotseling pijn in de rug voelt, is dit goed te vergelijken met het verzwikken van de enkel. Vaak staan we in een gebogen of gedraaide houding, wat een kwetsbare positie is voor onze rug. Als we er dan teveel kracht op zetten, bijvoorbeeld door iets op te tillen, gebeurt feitelijk hetzelfde als wanneer we ons lichaamsgewicht op een scheve enkel zetten: de boel verzwikt. Het resultaat is vergelijkbaar: verrekte gewrichtsbanden, zwelling in en om het gewricht, spasme in de spieren en bovenal natuurlijk pijn. Maar zouden we op dat moment een röntgenfoto van het pijnlijke gebied nemen, dan zien we dat de wervels in principe nog gewoon op hun normale plek staan. Geen verschuiving en dus ook geen beklemming van de zenuwen, zoals oorspronkelijk werd gedacht. Toch neemt dit alles niet weg dat de wervels en het zenuwstelsel wel degelijk een zeer belangrijke rol spelen in dit geheel. Maar de manier waarop dit gebeurt, is een stukje complexer dan voorheen werd aangenomen.

De rol van het zenuwstelsel

Ons zenuwstelsel is het grote ‘meet- en regel’ systeem van ons lichaam. Het is de centrale computer die ervoor zorgt dat talloze processen binnen ons lichaam keurig zelfstandig worden uitgevoerd. Ook om ons te kunnen bewegen is het zenuwstelsel zeer belangrijk. Het zenuwstelsel zorgt er namelijk voor dat we bewegingen veilig en efficiënt kunnen uitvoeren en het mooiste van dit alles is dat dit voor het grootste deel volledig automatisch gebeurt. Dit is mogelijk omdat het zenuwstelsel continu in de gaten houdt wat er met ons bewegingsapparaat gebeurt. Het zenuwstelsel meet de spanning en kracht op spieren, de stand van gewrichten, evenwicht, positie in de ruimte, invloed van de zwaartekracht en alle andere factoren die van belang zijn om te kunnen lopen. De meetinstrumenten die het zenuwstelsel daar onder meer voor gebruikt, noemen we ‘proprioceptoren’ of ‘mechanoreceptoren’. Ook de kleine spiertjes en gewrichtjes in en om de wervelkolom zijn zeer rijkelijk voorzien van dergelijke proprioceptoren. Dit vormt de link tussen bewegingen, bewegingsstoornissen en het correct functioneren van ons zenuwstelsel. Wanneer we een beweging uit willen voeren, wordt er als het ware een programma in ons centraal zenuwstelsel in werking gezet. Voordat we beginnen te bewegen, verzamelt het zenuwstelsel relevante informatie over lichaamspositie, balans, spierspanning en spierlengte, de positie van de gewrichten, etc. Op basis hiervan krijgen de betrokken spieren en gewrichten elk hun eigen opdracht om de uiteindelijke beweging op de meest efficiënte en veilige manier uit te voeren. Ook tijdens de beweging wordt continu feedback aan het zenuwstelsel gegeven, zodat aanpassingen, indien nodig, gemaakt kunnen worden. Wanneer de taak is volbracht wordt het programma afgesloten, het zenuwstelsel wordt up-to-date gebracht over de nieuwe positie van het lichaam en het systeem is klaar voor de volgende taak. Maar wat nu als een spier is geblesseerd? Of als een gewricht door overbelasting dusdanig is verstijfd dat het niet helemaal normaal beweegt? Of in het scenario dat een beweging pijnlijk is? Heel simpel gesteld: al deze factoren kunnen als stoorzender voor de proprioceptoren werken. Het is alsof het zenuwstelsel naar de instructies van het lichaam probeert te luisteren, terwijl er continue iemand doorheen staat te schreeuwen. De informatie die in het zenuwstelsel aankomt, kan daardoor afwijken van de werkelijke situatie. De respons van het zenuwstelsel is als gevolg hiervan ook niet correct. Dat is het risico bij een dergelijk feedback systeem: als de inkomende informatie rommelig is, is ook de uittredende informatie rommelig. Bewegingen worden hierdoor ongecontroleerd, inefficiënt en potentieel schadelijk.

Het effect van een chiropractische behandeling volgens de huidige inzichten

Bij een chiropractische behandeling wordt het problematische gewricht razendsnel een heel klein stukje opgerekt. Door het oprekken wordt de bewegingsvrijheid van het bewuste gewricht hersteld. Bovendien worden de proprioceptoren in het gewrichtskapsel en de omliggende spiertjes door de plotselinge beweging heel sterk geprikkeld. De enorme hoeveelheid zenuwprikkels die dit teweegbrengt, is vergelijkbaar met het toedienen van een elektrische schok bij een hartstilstand: het zorgt voor een ‘system reboot’. Pijnsignalen worden geremd, spieractiviteit wordt genormaliseerd en de proprioceptoren kunnen hun taak weer correct uitvoeren. Het gewricht beweegt soepeler, maar aan de feitelijke positie van de wervels is niets veranderd.  

Alleen rug- en nekklachten?

In theorie zouden hierdoor ook andere processen in ons lichaam beïnvloed kunnen worden. Immers, het zenuwstelsel is een onvoorstelbaar complex controle- en integratiesysteem. Wanneer er langdurig verstoorde informatiestromen binnenkomen, zou dit mogelijk ook invloed op andere systemen (organen, hormonen, etc.) kunnen hebben. Helaas is er over dit soort processen nog betrekkelijk weinig bekend. We kunnen niet met zekerheid vaststellen of en hoe ze optreden, wat de mogelijke gevolgen voor onze gezondheid zouden kunnen zijn en of we dit op een voorspelbare manier zouden kunnen behandelen. Maar wellicht is dit toch de verklaring waarom sommige mensen zich voor rugklachten laten behandelen en daardoor ook op andere vlakken van hun gezondheid positieve veranderingen ervaren. Vooralsnog blijft het toch vooral bij theorieën, want er is nog weinig overtuigend wetenschappelijk bewijs. Hopelijk zal meer toekomstig onderzoek ons dan betere inzichten geven, wie weet welke mogelijkheden hier nog liggen. Inmiddels kunnen we wel met zekerheid stellen dat echte ziekteprocessen niet op deze manier kunnen ontstaan. Er zijn verschillende situaties denkbaar waarbij organen “afgesloten” worden van het zenuwstelsel (bijvoorbeeld bij een dwarslaesie), maar desondanks blijven de organen prima functioneren. Ook hebben mensen met bijvoorbeeld een scoliose, ernstige slijtage of andere structurele afwijkingen aan hun wervelkolom niet per definitie een verhoogd risico op allerlei andere gezondheidsproblemen. In dit opzicht had Palmer dus ongelijk.

Chiropractie anno nu

Al met al was de theorie van D.D. Palmer dus nog niet zo gek! Zeker gezien de stand van de wetenschap in zijn tijd was hij op sommige gebieden revolutionair. Hij “ontdekte” een nieuwe geneeswijze en zag de enorme mogelijkheden die deze behandelwijze te bieden had. Tot op de dag van vandaag hebben talloze patiënten al hun voordeel met zijn ontdekking gedaan. Door zijn leergierigheid en gedrevenheid om zijn observaties te verklaren, heeft hij de basis voor de wetenschappelijke onderbouwing van ons vak gelegd. En het is natuurlijk niet verbazingwekkend dat we na 125 jaar anders tegen bepaalde zaken aankijken. De moderne NCA chiropractor baseert zijn aanpak zoveel mogelijk op de huidige wetenschappelijke inzichten. Binnen onze beroepsvereniging hebben we afgesproken dat wij ons voornamelijk willen richten op klachten die aan de wervelkolom en de rest van het bewegingsapparaat zijn gerelateerd. Met andere woorden: rug-, nek- en hoofdpijnklachten, schouderklachten, heupklachten en al het andere dat met onze spieren, gewrichten, zenuwstelsel en bewegingen te maken heeft. Op dit gebied zijn chiropractoren de hoogst opgeleide en meest deskundige professionals en de resultaten spreken voor zich. Dat wil overigens niet zeggen dat dit het enige is waarmee chiropractoren kunnen helpen. Specialisaties op het gebied van pediatrie (baby’s en kinderen), functionele neurologie, sport- en revalidatietraining vergroten het palet aan klachtbehandelingen waarbij chiropractie een bijdrage kan leveren. Bij deze specialisaties worden vaak unieke behandeltechnieken, trainingsmethodes, voedingsadviezen en andere opties aangewend om het gewenste resultaat te bereiken. Door het integreren van traditionele, chiropractische methodes met moderne inzichten en behandeltechnieken worden elke dag opnieuw heel bijzondere resultaten bereikt. Ja, D.D. Palmer kan tevreden zijn…

Deel

Vind een
chiropractor
bij u in de buurt

Zoek eenvoudig op postcode of plaatsnaam

Zoek direct bij u in de buurt

Meld u hier aan voor de nieuwsbrief